زنجانى : مسأله زكات شتر و گاو و گوسفند غير از شرطهايى كه گفته شد ، دو شرط ديگر دارد : اوّل : آن كه حيوان بيكار باشد ، و همين مقدارى كه به اين حيوان بيكار مىگويند كفايت مىكند و لازم نيست گفته شود كه " حيوان در تمام سال بيكار است " بنا بر اين اگر حيوانى مقدارى از سال را كار كرده باشد ولى عرفاً مىگويند كه اين حيوان بيكار است ، زكات آن واجب است . دوم : آن كه از علف بيابان بچرد و اگر از علف چيده شده يا از زراعتى كه ملك مالك يا ملك كسى ديگر است بچرد زكات ندارد . در اين شرط هم بايد عرفاً به اين حيوان بگويند كه " از علف بيابان مىچرد " و لازم نيست بتوان اين عبارت را درباره حيوان به كار برد كه " در تمام سال از علف بيابان مىچرد " ، بنا بر اين اگر در مقدارى از سال از علف چيده شده يا از زراعتى بچرد ولى عرفاً مىگويند كه از علف بيابان مىچرد ، زكات آن واجب مىگردد ، همچون حيوانى كه تنها در فصل زمستان چنانچه متعارف است ، از علف چيده شده استفاده مىكند . مكارم : مسأله در زكات گوسفند و گاو و شتر علاوه بر شرايطى كه قبلًا گفته شد لازم است كه اين حيوانات بيكار باشد و اگر در تمام طول سال روزهاى پراكنده‌اى كار كرده به طورى كه حيوان كارگر محسوب نشود زكات آن واجب است . احتياط واجب آن است كه زكات گاو و گوسفند و شتر را اگر به حد نصاب برسد بدهد ، خواه از علف بيابان بخورد يا علف دستى به آن بدهد و يا گاهى از اين و گاه از آن . مسأله 1909 اگر انسان براى شتر و گاو و گوسفند خود چراگاهى را كه كسى نكاشته بخرد ، يا اجاره كند ، يا براى چراندن در آن باج بدهد ، بايد زكات را بدهد ( 1 ) ) * اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) خوئى ، فاضل ، تبريزى ، سيستانى : وجوب زكات در آن مشكل است ( خوئى ، سيستانى : اگر چه أحوط دادن زكات است ) ولى اگر براى چراندن در آن باج بدهد ، بايد زكات را بدهد . نِصاب شتر مسأله 1910 شتر دوازده نصاب دارد : اوّل : پنج شتر و زكات آن يك گوسفند است و تا شمارهء شتر به اين مقدار نرسد زكات ندارد . دوم : ده شتر و زكات آن دو گوسفند است . سوم : پانزده شتر و زكات آن سه گوسفند است . چهارم : بيست شتر و زكات آن چهار گوسفند است . پنجم : بيست و پنج شتر و زكات آن پنج گوسفند است . ششم : بيست و شش شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال دوم شده باشد ( 1 ) هفتم : سى و شش شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال سوم شده باشد ( 2 ) هشتم : چهل و شش شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال چهارم شده باشد ( 3 ) نهم : شصت و يك شتر و زكات آن يك شتر است كه داخل سال پنجم شده باشد . دهم : هفتاد و شش شتر و زكات آن دو شتر است كه داخل سال سوم شده باشد . يازدهم : نود و يك شتر و زكات آن دو شتر است كه داخل سال چهارم شده باشد . دوازدهم : صد و بيست و يك شتر و بالاتر از آن است كه بايد يا چهل تا چهل تا حساب كند و براى هر چهل تا يك شترى بدهد كه داخل سال سوم شده باشد ، يا پنجاه تا پنجاه تا حساب كند ( 4 ) و براى هر پنجاه تا يك شترى ) *